“آرامش” کلید واژه ای که وقتی پای صحبت ها و درد و دل های خیلی از افراد رنج کشیده یا حتی به ظاهر مرفه می نشینیم بسیار زیاد می شنویم. “وقتی آرامش نباشه انگار هیچی نداری” یا “هیچ چیزی مهم تر از آرامش نیست” یا “حاضرم هر چی دارم بدم تا یک روز آرامش داشته باشم” و…
اما چطور به آرامش برسیم؟
راستش را بخواهید آرامش هم مثل خیلی از مفاهیم روانشناختی به درون ما انسان ها مربوط می شود.
شاید شما هم مثل بیشتر آدم ها فکر کنید برای کسب آرامش باید محیط آرامی داشته باشیم یا مثلا امکانات یا تجهیزات خاصی برایتان فراهم شود. البته که این عوامل بیرونی بر حالات روحی انسان تاثیر گذارند ولی آرامش چیزی نیست که فقط به محیط بیرونی ما مربوط باشد ما باید از درون آرام باشیم تا هیچ عامل بیرونی نتواند یا دست کم کمتر بتواند آرامش ما را به هم بزند. در نهایت این ما هستیم که تصمیم میگیریم به عوامل بیرونی چگونه و چه واکنشی نشان دهیم.
با این مقدمه کوتاه برای اینکه بیش از این آرامش شما را نگیریم سریعتر به اصل موضوع می پردازیم.
کمال گرایی را کنار بگذارید
این یکی از مهم ترین و پر مخاطب ترین دستورالعمل هایی است که می توان به آن اشاره کرد. زمانی که سعی می کنید همه چیز در بهترین شکل ممکن باشد بیش از هر چیزی سعی می کنید آرامش خود را نابود کنید. مشکلاتی بالینی مثل استرس و اضطراب و وسواس یا مشکلات رفتاری همچون اهمال کاری و مقایسه خود با دیگران در نتیجه کمال گرایی بوجود می آیند. به تعویق انداختن امور و مقایسه خود با دیگران یا عقب افتادن از برنامه زمان بندی شده به مرور باعث می شود شخص دست به سرزنش خود هم بزند که نتیجه آن هم می تواند ایجاد معضلاتی مثل استرس و اضطراب و کاهش عزت نفس و کاهش اعتماد به نفس شود. روانشناسان به این نوع کمالگرایی، کمالگرایی منفی نیز می گویند. البته کمالگرایی همیشه هم بد نیست و باید مرز بین کمالگرایی منفی با کمالگرایی مثبت یا پیشرفت گرایی مشخص شود.
زمانی که فرد اهداف واقع بینانه ای را برای خود تعیین می کند و تلاش می کند با استفاده از امکانات موجود، بدون فشار آوردن بیش از حد به خود و به دور از حساسیت های وسواس گونه و با لذت بردن از همه مسیر، به اهداف خود دست پیدا کند مبتلا به کمالگرایی منفی نیست؛ بلکه از نظر روانشناختی یک فرد پیشرفت گرا محسوب می شود.
ببخشید و رها کنید
باید قبول کنیم که دنیا جای عادلانه ای نیست و اتفاقات ناعادلانه زیادی برای همه انسان ها رخ می دهد. همه ما دوست داریم وقتی شخصی رفتار ناعادلانه ای انجام می دهد به آن اعتراف و عذرخواهی کند و یا حتی آن را جبران کند. ولی همیشه این اتفاق نمی افتد.
از نگاه روان شناسان افراد دارای ذهنیت قربانی بیش ار حد معمول اصرار دارند تا شخص ظالم اعتراف و عذرخواهی کند و در نتیجه در ذهن خود همیشه نشخوار ذهنی در مورد اتفاقات ناگوار و ناعادلانه گذشته دارند. این افراد در بند گذشته خود هستند. آنها به طور افراطی نیاز دارند دیگران ظلمی که با آنها شده را ببینند و تایید کنند. از طرفی خود را بی عیب و نقص می دانند و دیگران را بی انصاف. همینطور به درد و رنج خود بیش از درد و رنج دیگران بها می دهند.
اگر شما هم جزو این دسته افراد هستید برای اینکه به آرامش برسید سعی کنید با کمی مطالعه و تمرین، مهارت بخشش را در خود توسعه دهید، دیگران را ببخشید و رها کنید و آرامش خود را بازیابید.
زندگی در زمان حال نه گذشته و نه آینده
گذشته دیگر در اختیار ما نیست و فقط باید از آن عبرت بگیریم و اگر اشتباهی داشته ایم آن را اصلاح کنیم تا دیگر مرتکب آن اشتباه نشویم. آینده نیز هنوز نیامده و راستش را بخواهید هیچ تضمینی نیست که اصلا آینده ای در کار باشد. چیزی که فعلا در اختیار داریم و روی آن کنترل داریم اینجا و اکنون است. پس همین الان را زندگی کنید.
بپذیرید و مقاومت نکنید
واقعیات و حقایق تلخ و شیرین اطراف خود را بپذیرید و سعی نکنید در مقابل آن ها مقاومت کنید. حالا که از آینده و گذشته رها شدید و قرار است در زمان حال زندگی کنید به این معنی نیست که زمان حال پر از آرامش است. هر لحظه از زندگی ما انسان ها می تواند مملو از اتفاقات خوشایند و ناخوشایند باشد ولی بسیاری از این اتفاقات در دایره کنترل ما نیستند و ما هیچ کنترلی روی آنها نداریم. این که موقع رفتن به سر کار در ترافیک طولانی گیر کرده اید از کنترل شما خارج است. در چنین مواقعی باید سعی کنید واقعیت را بپذیرید و با آن نجنگید. در عوض می توانید با گوش کردن به یک موسیقی یا پادکست آموزنده زمان خود را مدیریت کنید و از آن لذت ببرید.
یک اصل مهم برای داشتن آرامش در زندگی پذیرش است. اینکه اتفاقات اطراف خود را بپذیریم و با آنها نجنگیم یک مهارت است که باید برای داشتن آن تمرین کنید. تاکید می کنم که منظور ما پذیرش آن دسته از اتفاقاتی است که ما کنترلی روی آن ها نداریم.
خودتان را با کسی مقایسه نکنید
شما یک انسان منحصر به فرد هستید با استعدادها و توانمندی های متفاوت از همه انسان های دیگر روی کره زمین. سعی کنید استعدادهای خود را بشناسید و در مسیر پرورش استعدادهای خودتان قدم بردارید و از چیزهایی که به آن علاقه دارید لذت ببرید. هرچقدر که خودتان را با دیگران مقایسه کنید از آرامش دورتر می شوید. ویژگی های منحصر به فرد خود را شناسایی کنید محدودیت های خود را بپذیرید و اهداف دست یافتنی برای خودتان تعیین کنید. برای رسیدن به اهداف مورد نظرتان کافیست برنامه ریزی کنید و به آن متعهد شوید. در این مسیر فقط حق دارید خودتان را با گذشته و آینده خودتان مقایسه کنید.
اهمال کاری کنید
همیشه شنیده اید که اهمال کاری نکنید. اما تحقیقات جدید نشان می دهد اهمال کاری همیشه هم بد نیست. در واقع دو نوع اهمال کاری داریم: اهمال کاری خوب و اهمال کاری بد. اینکه یک هفته دیگر امتحان مهمی دارید و باید برای قبول شدن در آن چندین ساعت مطالعه کنید نشان می دهد که وقتی برای اهمال کاری نمانده و باید هر چه سریعتر کارتان را شروع کنید تا بتوانید به هدف خود یعنی قبولی در آزمون دست پیدا کنید. در چنین شرایطی اهمال کاری نه تنها حال شما را خوب نمی کند بلکه سطح استرس و اضطراب شما را بالاتر می برد و اگر کارتان را به فردا موکول کنید اهمال کاری بد انجام داده اید.فرض کنید در همین حال یادتان می آید که قبض تلفن همراهتان را پرداخت نکرده اید یا میزتان را نظافت نکرده اید ولی فعلا فرصت کافی برای آن وجود دارد و نیاز به انجام فوری آن نیست. می توانید با خیال راحت ریلکس کنید و پرداخت قبض را پشت گوش بیاندازید! اینطوری هم در زمان صرفه جویی کرده اید و به کاری که فعلا مهم تر است رسیدگی می کنید و هم اینکه ذهنتان آزادتر می شود تا فعلا به هدف مهمتر برسید.
زمانی برای نگرانی اختصاص دهید
زمانی را برای فکر کردن به امور متفرقه در نظر بگیرید. همه ما نگرانی هایی داریم که در طول روز ذهن ما را به خود مشغول می کنند. برای اینکه از شر آنها خلاص شوید زمانی را برای فکر کردن به نگرانی ها و امور متفرقه و حل و فصل آنها اختصاص دهید تا در طول روز مزاحمتان نشوند.
حفظ سطح استرس خوب و اجتناب از استرس بد
استرس همیشه هم بد نیست. میزانی از استرس برای زندگی روزمره لازم است. این میزان از استرس را حفظ کنید تا بتوانید به امور روزمره خود رسیدگی کنید. ولی وقتی سطح استرس از حد متوسط بیشتر می شود آزاردهنده شده و جلوی پیشرفت ما را می گیرد. از این مقدار استرس باید دوری کرد.
مثبت اندیشی
منظور ما این نیست که واقعیات منفی اطراف خود را نبینید و فقط در مثبت گرایی متوهمانه به سر ببرید. بلکه واقعیات منفی را ببینید و بپذیرید ولی خیلی اوقات وقایع آنقدرها هم که ما فکر میکنیم منفی نیستند. می توانیم از زوایای دیگر آنها را مورد بررسی قرار دهیم شاید نکات مثبتی در آن ها یافتیم.
خودشناسی و خود آگاهی
هر قدر شخصیت و علایق و استعدادها و توانمندی ها و محدودیت های خودمان را بهتر و بیشتر بشناسیم آرامش بیشتری کسب خواهیم کرد. با شناخت بیشتر از خودمان احساس عدم اطمینان کم کم از بین می رود و جای خود را به اطمینان و آرامش می دهد.
پذیرش محدودیت ها
بعد از اینکه استعدادها و علایق خود را شناختید وقت آن است تا به نقاط ضعف و محدودیت هایتان فکر کنید. آنها را پیدا کنید و در نظر داشته باشید هیچگاه با آنها نجنگید. محدودیت ها را بپذیرید و اهدافتان را با توجه به محدودیت ها انتخاب کنید.
کسب آگاهی و دانش
خیلی از ترس های ما انسان ها به دلیل عدم شناخت و نا آگاهی بوجود می آیند. نگران چه چیزی هستید؟ در مورد آن تحقیق و مطالعه کنید تا به وضوح دریابید که قسمت بزرگی از نگرانی ها و ترستان غیر واقعی و بی دلیل بوده است.
شاد باشید
شاد بودن آنقدر هم سخت نیست. با گوش کردن به یک موسیقی شاد یا دیدن یک فیلم طنز می توانید اوقات خوشی را برای خود ایجاد کنید.
نگاه بلند مدت به زندگی
زندگی یک فرایند بلند مدت است. کمی به این که قرار است چند سال عمر کنید فکر کنید. در بهترین حالت ما انسان ها قرار است مثلا ۸۰ سال عمر کنیم. درست است که زمان زیادی نیست و آنقدر ارزش سختگیری های بیش از حد ما آدم ها را ندارد ولی آنقدرها هم کوتاه و کم نیست که مجبور باشیم برای از دست رفتن یک روز و یک هفته و یک ماه و حتی یک سال خودمان را نابود کنیم. همه ما انسان ها مرتکب اشتباهاتی می شویم که باعث از بین رفتن مقدار محدودی از زمان ما می شود. نگران گذر زمان نباشید به اندازه کافی وقت دارید.
صبور باشید
هیچکس تا کنون صرفا به دلیل عجله کردن موفق نشده است. اتفاقا برعکس، با نگاهی به زندگی افراد موفق در می یابید که اکثر این افراد انسان هایی صبور و با حوصله هستند. با عجله کردن در اکثر مواقع فقط آرامش را از خود می گیرید.
سعی نکنید کسی را تغییر دهید
این مورد هم به دایره کنترل ما مربوط می شود. دیگران در دایره کنترل ما نیستند و باید بپذیریم که هیچ کنترلی روی دیگران نداریم. پس نمیتوانیم کسی را تغییر دهیم مگر اینکه خودمان را تغییر دهیم تا شاید دیگران هم تغییر کنند. تغییر دادن مستقیم دیگران تقریبا امری غیر ممکن است و اگر دارید چنین تلاش بیهوده ای می کنید فقط دارید آرامش خودتان را از بین می برید.
عدم انتظار از دیگران
انتظار داشتن از دیگران برابر است با استرس و نگرانی و احتمالا خشم و در نتیجه از دست دادن آرامش درون. سعی کنید تا حد امکان انتظارات خود را محدود کنید.
عدم وابستگی
در دنیای فانی هیچ چیز دائمی نیست و همه چیز بطور مداوم در حال تغییر است. پس منطقی نیست به کسی یا چیزی وابسته باشیم و آرامش خود را به آن گره بزنیم.
رضایت از خود
از خود راضی بودن خوب نیست ولی همیشه از خود ناراضی بودن هم خوب نیست. به بیان ساده تر این که قرار نیست به معنای منفی از خود راضی باشیم ولی اگر به وظایف و مسئولیت های خود عمل کرده باشیم لازم است تا از عملکرد خودمان راضی باشیم. فارغ از اینکه نتیجه چه چیزی بوده است.
قناعت از نتیجه
قناعت هم از آن مفاهیمی است که گاهی از آن برداشت های اشتباه می شود. معنی قناعت این نیست که به یک لقمه نان قانع باشیم و هیچ تلاشی برای بهتر شدن کیفیت زندگیمان نکنیم. برداشت صحیح از قناعت این است که تلاشمان را در حد توان بکنیم و به نتیجه قانع باشیم تا رضایت از خود و در نتیجه آرامش رقم بخورد.
